Ateny

DSC_0126

Termin: 20.03.2016 – 22.03.2016

Loty: Warszawa (WAW) – Ateny (ATH) – Warszawa   (WAW)

Trasa na miejscu:

21.03.2016 Akropol, Anafiotika, Pomniku Lizykratesa, Łuk Hadriana, świątynia Zeusa Olimpijskiego, Stadion Panathinaiko, Zappeion, Ogrody Narodowe, Syntagma
22.03.2016 Monastiraki, Agora Ateńska, Agora Rzymska w Atenach, Promenada

Zakwaterowanie:

  • Ateny – Evripides Hotel, 79 Evripidou Str, Athens, 10553, Greece – Phone: +302103212301 ext. 2, Metro: Omonia or Monastiraki Railway Station

Hotel zdecydowanie godny polecenia. Dobra lokalizacja, 10 min. spacerem od placu Monastiraki. W hotelu jest czysto, choć widać, że wyposażenie lata świetności  ma już za sobą. Bardzo sympatyczna obsługa i smaczne śniadanie w restauracji na dachu, z widokiem na Akropol.

Informacje praktyczne:

Sezon:

Grecja to popularny kierunek na wakacje. Jeżeli ktoś ma ochotę na palące słońce, temperatury po 40°C i tłumy turystów w każdym zakątku to pewnie najlepiej jak się tam wybierze w lipcu lub sierpniu. Na spokojne zwiedzanie pewnie zdecydowanie lepsza będzie wiosna lub jesień. W marcu temperatury oscylowały między 15 a 25°C co pozwalało na bardzo przyjemne zwiedzanie. Na kąpiel w morzu było jednak jeszcze za chłodno.

Różnica czasu:

  • Czas wschodnioeuropejski EET (UTC +2), jedna godz. w stosunku do Polski

Przewodniki:

  • „Athens (PDF chapter)” Lonely Planet, Edycja 12, Marzec 2016

 Przemieszczanie się na miejscu:

Ateny są dość mocno zakorkowane, poruszanie się po tym mieście własnym lub wypożyczonym samochodem nie należy do przyjemności. Dodatkowo sprawę komplikuje znalezienie miejsca do zaparkowania samochodu, nawet na krótką chwilę niezbędną do zapakowania bagaży z hotelu (nasz hotel nie dysponował własnym parkingiem). Miasto ma dość wygodną sieć metra, które jest dobrą alternatywą dla korków na powierzchni.

W naszym przypadku jednak najsprawniejszym środkiem transportu okazały się nasze własne nogi. Większość atrakcji w Atenach rozmieszczona jest na stosunkowo małej powierzchni, zatem przejście od jednej świątyni do następnej nie zajmuje zbyt dużo czasu, a jednocześnie pozwala na lepsze poznanie miasta. Jednocześnie większość jest dostępna dla osób z wózkiem. Nawet na wzgórze Akropolu można wejść z wózkiem (za wyjątkiem podejścia pod same świątynie), zarówno od strony Monastriki jak i muzeum Akropolu.

Wtyczki elektryczne:

Standardowe europejskie końcówki, 220V/50Hz

Pieniądze i koszty:

Obowiązuje Euro, choć po ostatnich kryzysach zdaje się, że Grecy coraz bardziej tęsknią za swoją własną walutą.

Rys historyczny

Wybierając się do kraju, który ma tak bogatą przeszłość jak Grecja ciężko zwiedzać poszczególne zabytki bez odniesienia do historii. Poniżej zatem krótki rys historyczny, który pozwala na umieszczenie poszczególnych miejsc, które odwiedzamy w odpowiednim kontekście.

Ateny to długa historia pełna wzlotów i upadków, rozkwitu filozofii, sztuki i architektury, które miały olbrzymi i niepodważalny wpływ na rozwój filozofii i sztuki zarówno w Europie jak i w basenie Morza Śródziemnego. Ateny to swoista mieszanka mitologii z rzeczywistością. Ateny to obowiązkowy punkt na podróżniczej mapie!

Pierwsze ślady osadnictwa wokół wzgórza Akropolu sięgają Neolitu. Wzgórze stwarzało bardzo dobre warunki do obrony przed ewentualnymi najeźdźcami. Do 1400 r. p.n.e. Akropol stał się potężnym miastem Mykeńskim. W VIII w. p.n.e. Ateny stały się ważnym centrum artystycznym, przodując przede wszystkim w ceramice.

W 560 r. p.n.e. do władzy dochodzi tyran i despota Peisistratos, który rozbudowuje Ateńską flotę tworząc potężną marynarkę i znacząco rozszerzając strefę wpływów Aten. Peisistratos zainaugurował także słynne Dionizje, festiwal na cześć Dionizosa, boga wina, które były także wielkim świętem sztuki teatralnej.

Wkrótce jednak cała Grecja musiała zmierzyć się z zewnętrznym zagrożeniem. Nastał okres Wojen Perskich. W 490 r.p.n.e. Imperium Perskie najechało Attykę, doszło do słynnej bitwy pod Maratonem, gdzie najeźdźcy ponieśli druzgocącą klęskę. Dla Greków stało się oczywiste, że to tylko kwestia czasu nim Persowie spróbują raz jeszcze najechać Grecję. W 480 r. p.n.e. wybucha II Wojna Perska. Gdy w wyniku zdrady Persom udaje się przedrzeć przez przesmyk pod Termopilami, broniony przez 300 Spartan i króla Leonidasa, droga do Aten staje otworem. Choć Ateny wówczas znacząco ucierpiały to w tym samym roku dochodzi do starcia na morzu gdzie ateńczycy ostatecznie odparli Persów w bitwie pod Salaminą (480 r. p.n.e.), uznawanej za jedną z tych, które zmieniły bieg historii. Mimo klęski Persowie w dalszym ciągu pozostawali na terenach Grecji i stanowili realne zagrożenie. W 479 r. p.n.e. stoczono kolejną bitwę, pod Platejami gdzie z pomocą Spartan ostatecznie rozgromiono armię Imperium Perskiego. Choć pomniejsze starcia trwały jeszcze do 449 r. p.n.e. zagrożenie zostało wyeliminowane. Ateny znacząco wzbogaciły się oferując ochronę przed Persami w innych regionach Grecji. Perykles, który rządził Atenami w latach 461-429 p.n.e. wykorzystywał te pieniądze do rozbudowy Aten. Rozpoczęła się złota era świetności Aten. Większość zabytków, które współcześnie możemy podziwiać w Atenach pochodzi właśnie z tego okresu. Kwitła także sztuka, filozofia i architektura. To okres działalności m.in. Sofoklesa, Ajschylosa, Eurypidesa czy Herodota.

Wzrost potęgi Aten doprowadził ostatecznie do długiego i wykańczającego konfliktu ze Spartą, znanego, jako Wojny Peloponeskie. Ten okres zrodził jednak jednych z największych filozofów w dziejach: Sokratesa, Platona i Arystotelesa.

W 338 r p.n.e. Ateny podobnie jak i reszta Grecji zostały podbite przez Filipa II Macedońskiego. Jego syn Aleksander Macedoński darzył Ateny szczególną sympatią.

W 186 r. p.n.e. Macedończycy zostali odparci przez Rzymian. Rozpoczął się trwający trzy wieki okres „Pax Romana”. Ateny pozostały jednym z głównych centrów rozwoju nauki. Rzymianie zaadoptowali wiele z kultury Helleńskiej, nauka języka greckiego wśród rzymskich elit była powszechna, a wielu młodych rzymian kształciło się w Atenach.

Jeszcze po rozpadzie Imperium Rzymskiego na część wschodnią i zachodnią Ateny pozostawały ważnym centrum rozwoju kultury i nauki. Dopiero, gdy w 529 r. n.e. Cesarz Justynian nakazał zamknięcie Ateńskich szkół filozoficznych miasto zaczęło podupadać. Lata 1200-1456 to okres najazdów ze strony Franków, Katalończyków, Florentczyków oraz Wenecjan, którzy grabili podupadające Cesarstwo Bizantyjskie.

Rok 1456 przyniósł podbój ze strony Turków Osmańskich dając początek 400 lat okupacji Tureckiej. Partenon został przekształcony w meczet, a Erechtejon w harem. Akropol stał się siedzibą tureckiego gubernatora.

25 Marca 1821 roku rozpoczęła się wojna o niepodległość, którą ogłoszono w 1822 roku. Ateny przechodziły z rąk do rąk. W 1827 roku na scenę wkroczyła Wielka Brytania, Francja i Rosja niszcząc Turecko-Egipską flotę w bitwie pod Navarino. Bitwa przełamała tureckie panowanie na morzu. Ostatecznie sułtan podpisał traktat adrianopolski uznający autonomię Grecji w 1829 roku.

Stolicą Grecji ogłoszono Nauplion na Peloponezie. Gdy pierwszy prezydent nowożytnej Grecji został zamordowany (więcej na ten temat w części o Peloponezie), raz jeszcze zainterweniowała Wielka Brytania, Francja i Rosja, ogłaszając Grecję monarchią i powierzając tron 17-letniemu księciu bawarskiemu Ottonowi I Wittelsbach. Otto przeniósł stolicę do Aten w 1834 roku. W tamtym czasie miasto liczyło raptem 6000 mieszkańców i było cieniem swojej historii i potęgi. Bawarscy architekci pozostawili po sobie szereg neoklasycznych budynków, skwery, place i szerokie bulwary. Otto został obalony w wyniku puczu wojskowego w 1862 roku.

Przez resztę XIX w i początek XX w Ateny stopniowo się rozrastały. Kolejny kryzys nadszedł wraz z II Wojną Światową i okupacją niemiecką. W tym czasie więcej Ateńczyków zginęło w wyniku głodu niż działań zbrojnych.

Lata 50-te i amerykańska pomoc doprowadziły do prawdziwego boomu. Do Aten za pracą masowo ściągała ludność z wysp i innych regionów Grecji. Miasto zaczęło rozrastać się w niekontrolowany sposób. W 1967 do władzy doszła junta wojskowa. Rządy pułkowników doprowadziły do zniszczenia wielu tureckich domów oraz neoklasycznych budowli wzniesionych za panowania Ottona. Niestety zarówno junta jak i rząd wybrany w 1974 roku nie potrafiły sobie poradzić z gwałtownie rozrastającym się miastem, korkami i zanieczyszczeniem powietrza. W 1980 roku Ateny były uznawane za najbardziej zakorkowane i zanieczyszczone miasto Europy. Dużo zmian infrastrukturalnych przeprowadzono przy okazji przygotowań do Igrzysk Olimpijskich w 2004 roku. W tym czasie rozbudowano metro, przebudowano lotnisko i ukończono wiele projektów drogowych. Boom inwestycyjny z początku XXI wieku okazał się być na kredyt, wraz z nadejściem kryzysu na rynkach finansowych w 2008 roku gospodarka Grecji mocno ucierpiała. Walki i przepychanki miedzy rządem Grecji a Europejskim Bankiem Centralnym, Komisją Europejską oraz Międzynarodowym Funduszem Walutowym doprowadziły do licznych protestów na ulicach Aten. Miasto zmaga się także z kryzysem imigranckim. Niemniej jednak to wciąż piękne miasto ze wspaniałą historią na każdym kroku, które zdecydowanie warto odwiedzić, niezależnie od przejściowych problemów. Historia Aten pokazuje, że mimo licznych kryzysów miasto to zawsze potrafiło się podnieść.

Dzień 1 – Akropol, świątynia Zeusa Olimpijskiego, Zappeion, Syntagma

Zaczynamy dzień od wspięcia się na wzgórza Akropolu od strony placu Monastiraki. Na wzgórze prowadzą schody, jednak osoby z wózkami lub na wózkach mogą być zainteresowane faktem, że także od tej strony jest podejście, które umożliwia wjazd na kółkach niemal pod samą bramę muzeum na Akropolu. Poruszanie się starożytnej części wzgórza wymaga jednak zostawienia wózka w przechowalni (przynajmniej tego dziecięcego, osoby na wózkach inwalidzkich mogą skorzystać ze specjalnej windy). Po drodze rozpościera się bardzo przyjemny widok na miasto, w tym m.in. na Monastiraki, Areopag i Agorę Ateńską. Gdzieś w połowie drogi pod górę, na wysokości małego bizantyjskiego kościoła Agios Simeon warto odbić w boczną uliczkę. Na chwilę możemy poczuć się jak na Cykladach, a nie w sercu Ateńskiej metropolii. To Anafiotika, piękne bielone domki, charakterystyczne dla wyspy Anafi na Cykladach. Zabudowania zostały postawione przez robotników sprowadzonych z Cyklad do Aten, by wybudować pałac dla króla, po odzyskaniu przez Grecję niepodległości. Zabudowa charakteryzuje się wąskimi, kamiennymi uliczkami wijącymi się między maleńkimi, bielonymi domkami ozdobionymi kwiatami. Uliczki niejednokrotnie kończą się ślepym zaułkiem lub drabiną prowadzącą na taras.

DSC_0231.JPG

Anafiotika

Docieramy do najważniejszego i najbardziej rozpoznawalnego zabytku Aten – Akropolu. To jeden z najważniejszych zabytków starożytnych w Europie. Co nie jest zaskoczeniem przyciąga tłumy turystów, warto, więc wybrać się tam albo z samego rana albo późnym popołudniem. Wzgórze jest otwarte dla zwiedzających już od 8:00 rano aż do 20:00. Oprócz tabunu turystów unikniemy także palącego słońca, które latem w Grecji potrafi naprawdę mocno przypalić. Akropol wraz z charakterystycznym Partenonem jest widoczny niemal z każdego miejsca w Atenach. Marmur, z którego została wykonana świątynia w pełnym słońcu dnia wydaje się niemal biały, by wieczorem, w blasku zachodzącego słońca przybrać odcień miodowy. Po zmroku zaś, intensywnie oświetlony nadal zapiera dech w piersiach.

DSC_0011.JPG

Do budowy świątyń na Akropolu zatrudniono wyłącznie najlepszych architektów i rzeźbiarzy, wykorzystywano wyłącznie najwyższej jakości materiały. Krótko mówiąc ku chwale Ateny z kosztami się nie liczono. Poszczególne budowle Akropolu wzniesione zostały z rozmachem niespotykanym w tamtych czasach.

Pierwsze zabudowania na wzgórzu datowane są na lata 4000-3000  p.n.e. Pierwsza świątynia ku czci bogini Ateny powstała tutaj już w okresie Mykeńskim, a pod koniec VI w. p.n.e. poświęcono wzgórze bóstwom i usunięto zabudowę mieszkalną. Po tym jak Persowie przy okazji bitwy pod Salaminą (480 r. p.n.e.) puścili z dymem niemal wszystkie zabudowania, Perykles wdrożył ambitny Plan odbudowy, który możemy podziwiać do dziś. Niestety burzliwa historia Grecji, trzęsienia ziemi, nieudane rekonstrukcje czy zanieczyszczenie powietrza odcisnęły swoje piętno także na Akropolu. Najgorsze wydarzenie miało miejsce 1687 roku gdy Wenecjanie zaatakowali Turków Osmańskich ostrzeliwując wzgórze. Turcy wewnątrz Partenonu przechowywali proch, eksplozja doprowadziła do ogromnych zniszczeń.

Po przejściu przez bramki biletowe na szczyt Akropolu prowadzą schody. Naszym oczom ukazują się imponujące Propyleje (gr. propylajon – przedsionek) będące bramą do świątyń. Powstały w latach 437-432 p.n.e. Propyleje składały się z centralnej hali, z dwoma skrzydłami. Do każdej części prowadziło osobne wejście. W dawnych czasach była to jedyna droga na szczyt. Propyleje same w sobie są imponującą budowlą. Zachodnia część otoczona jest podwójnym rzędem sześciu kolumn, doryckich na zewnątrz i jońskich wewnątrz.

DSC_0058.JPG

Propyleje – widok od strony Partenonu

Na prawo od Propylejów znajduje się maleńka świątynia Ateny Nike tj. Ateny Zwycięskiej. Świątynia powstała w latach 427-424 p.n.e. według planu Kalikratesa. Zbudowana jest na planie kwadratu z czterema kolumnami jońskimi z dwóch stron. Wewnątrz świątyni znajdowała się drewniana statua Ateny. Świątynia nie miała szczęścia, w 1686 została rozebrana przez Turków Osmańskich, a na platformie umieszczono ogromną armatę. Została odbudowana w latach 1836-1842 i ponownie rozebrana 60 lat później, bo platforma, na której stała, zaczęła się kruszyć. Kolejny raz świątynię rozmontowano w 2003 roku, odnowiono poza Akropolem i drobiazgowo postawiono na nowo.

DSC_0133.JPG

Świątynia Ateny Nike

Partenon, czyli świątynia Ateny Dziewicy, to chyba najbardziej rozpoznawalny zabytek architektury antycznej, ikona i symbol dawnej potęgi Grecji. To największa świątynia w stylu doryckim w Grecji, jedyna wykonana w całości (z wyjątkiem drewnianych wsporników dachu) z białego marmuru pentelickiego. Jej budowa zajęła 15 lat, powstała według planu Iktinosa i Kallikratesa, zaś w pracach rzeźbiarskich miał uczestniczyć sam Fidiasz. Konstrukcję wzniesiono akurat na Wielkie Panatenaje, święto ku czci bogini Ateny, które odbywały się w roku 438 p.n.e. Wewnątrz oprócz posągu bogini Ateny znajdował się skarbiec.

DSC_0087.JPG

Partenon

Partenon posiada po 8 żłobionych kolumn doryckich na obu krańcach oraz po 17 po bocznych stronach. Liczne zdobienia przedstawiają bogów walczących z tytanami, Tezeusza prowadzącego Ateńczyków do walki z Amazonkami czy podbój Troi. Znaczna część zdobień ucierpiała w wyniku eksplozji w 1687 roku. 75-metrowy fragment fryzy, za zgodą Turków, został wywieziony przez lorda Elgina i można go podziwiać w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Brytyjczycy konsekwentnie ignorują żądania zwrotu. Wewnątrz świątyni, za przedsionkiem znajdowało się pomieszczenie, w którym na podium stał wysoki na 11 m. posąg Ateny Partenos, jedno z największych dzieł Fidiasza. Sylwetka bogini wykonana była ze złota i kości słoniowej, zaś oczy z kamieni szlachetnych. W 426 roku posąg został wywieziony do Konstantynopola i tam zaginął. Rzymską kopię posągu – Atena Warwakion, można podziwiać w Muzeum Archeologicznym.

Partenon pełnił rolę swoistej wizytówki, natomiast funkcję użytkową świątyni gdzie odbywały się na co dzień ceremonie pełnił pobliski Erechtejon. To w tym miejscu Posejdon uderzył swoim trójzębem w ziemię, a Atena stworzyła drzewo oliwne. Ta część wzgórza uznawana była za najbardziej świętą. Nazwa świątyni wywodzi się od Erechteusza, mitologicznego herosa i króla Aten, zaś sama światynia poświęcona była Atenie, Posejdonowi i właśnie Erechteuszowi. Zadaszenie południowego portyku oparto na sześciu kariatydach, podporach w kształcie kobiet. Nazwa wzięła się od kobiet z Karyes w Lakonii. To co można podziwiać współcześnie to repliki, oryginały znajdują się w Muzeum Akropolu oraz jedna kariatyda w Muzeum Brytyjskim. Prace nad Erechtejonem opóźniły się ze względu na wojny peloponeskie i budowla została ukończona dopiero w 406 r. p.n.e. Ze względu na ukształtowanie terenu w tym miejscu Erechtejon jest także fantastycznym przykładem zaawansowanych możliwości architektonicznych ówczesnej Grecji. Świątynia jest czteropoziomowa, zbudowana na planie prostokąta, z dwoma pomieszczeniami – jednym ku czci Ateny, drugim ku czci Posejdona. Legenda głosi, że Atena i Posejdon stoczyli w tym miejscu bój o to, kto będzie patronem miasta. Posejdon uderzył trójzębem i dał miastu wodę, zaś Atena podarowała oliwkę, którą mieszkańcy uznali za bardziej cenną. Erechtejon również nie oparł się trudnej greckiej historii, w VI w. zamieniony w kościół chrześcijański pełnił także rolę haremu w trakcie okupacji Tureckiej.

DSC_0061.JPG

Erechtejon

Na południowym zboczu Akropolu znajduje się Teatr Dionizosa. W VI w. p.n.e. Pizystrat ustanowił Wielkie Dionizje, które odbywały się w pierwszym na świecie teatrze na południowych zboczach Akropolu. Była to wówczas konstrukcja z drewna. Podczas konkursów w tańcu i śpiewie, przy ucztach i biesiadach narodziła się sztuka teatralna, jaką znamy po dziś dzień, grecki dramat i komedia. V w. p.n.e. to złoty wiek dla hellenistycznej sztuki teatralnej. Festiwal stał się jednym z najważniejszych wydarzeń w regionie, politycy hojnie finansowali przedstawienia, ściągając publiczność z całej Attyki. To w tym czasie swoją twórczość zaprezentowali Ajschylos, Sofokles, Eurypides czy Arystofanes. W latach 342-326 p.n.e. teatr został przebudowany i wykończony w wapieniu i marmurze (tylko pierwsze rzędy dla arystokracji). Mógł pomieścić 17000 widzów w 64 rzędach (do dziś przetrwało tylko 20 rzędów).

DSC_0111.JPG

Ruiny Teatru Dionizosa, w tle świątynia Zeusa Olimpijskiego oraz stadion Panathinaiko

Kawałek dalej zlokalizowany jest drugi teatr – Odeon Heroda Attyka. Wybudowany w 161 r. n.e. z inicjatywy rzymskiego działacza politycznego i męża stanu Heroda Attyka. Powstał by uczcić jego małżonkę Regillię. Posiadał 32 rzędy i mógł pomieścić do 6 tysięcy widzów. Dla lepszej akustyki, odeon przykryty był dachem z drewna cedrowego. Jego znakomita akustyka wykorzystywana jest także współcześnie, odbywają się tutaj m.in. koncerty w ramach Festiwalu Ateńskiego.

DSC_0052.JPG

Odeon Heroda Attyka

Schodzimy dalej w kierunku stacji metra Akropol. Po prawej stronie, przed samą stacją metra znajduje się Muzeum Akropolu. Poszczególne piętra i pomieszczenia nawiązują do etapów ze starożytnej historii Grecji, z największą koncentracją na okresie z V w p.n.e. tj. złotego wieku kultury helleńskiej. Zaraz na wprost od wejścia natrafimy na pozostałości z okresu neolitu oraz kultury mykeńskiej (więcej na ten temat we wpisie o Peloponezie), w tym na słynną Maskę Agamemnona. Po lewej stronie naszym oczom ukaże się wspomniany powyżej posąg Ateny Warwakion, rzymska kopia oryginalnego posągu Ateny, który stał wewnątrz Partenonu. Obok stoi także pokaźny posąg Posejdona lub Zueusa (trwają spory, kogo właściwie przedstawia). Na pierwszym piętrze zebrane są m.in. freski kultury minojskiej przywiezione z Santorini, gdzie leżały pogrzebane w popiele wulkanicznym po erupcji gdzieś w XVI w. p.n.e. Także tutaj znajdziemy oryginalne kariatydy z Erechtejonu, z wyjątkiem jednej przebywającej cały czas na „emigracji” w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Ostatnie piętro to galeria Partenonu. Jest tutaj interaktywna replika Partenonu, można m.in. przyjrzeć się jak wyglądał fryz przedstawiający procesję na Panatenajach oraz zajrzeć do wnętrza Partenonu. Z muzeum rozpościera się imponujący widok na Akropol.

Schodząc z Akropolu, po jego wschodniej stronie, idąc w kierunku świątyni Zeusa Olimpijskiego warto zatrzymać się na chwilę przy Pomniku Lizykratesa. Wzniesiony dla upamiętnienia Wielkich Dionizjów w latach 335/334 p.n.e. i zwycięstwa chóru Lizykratesa, jest jedynym dobrze zachowanym do współczesności przykładem pomnika chorega tj. obywatela greckiej polis, który był odpowiedzialny za dobór chóru mającego występować w widowiskach teatralnych lub muzycznych. Relief na pomniku przedstawia mit o Dionizosie porwanym przez piratów, którzy zostali zamienieni w delfiny.

Wychodzimy na Łuk Hadriana i pobliską świątynię Zeusa Olimpijskiego. Łuk jak sama nazwa wskazuje został wzniesiony za panowania cesarza Hadriana, który miał słabość do Aten i finansował liczne projekty architektoniczne w mieście. Łuk stanął na granicy zbudowanej z rozkazu cesarza nowej dzielnicy. Wyryte od strony Akropolu frazy głoszą: „Oto są Ateny, starożytne miasto Tezeusza”, od drugiej strony zaś: „Oto jest miasto Hadriana, nie Tezeusza”.

DSC_0155.JPG

Łuk Hadriana

Świątynia Zeusa Olimpijskiego jest największą świątynią w Grecji (choć niekoniecznie najlepiej zachowaną). Jej budowa rozpoczęła się w VI w. p.n.e. jednak została przerwana ze względu na brak środków. Z ukończeniem czekała na cesarza Hadriana do 132 r. n.e., czyli przeszło 700 lat. Świątynia składa się z 104 kolumn korynckich (wysokich na 17 m. i szerokich na 1,7 m. u podstawy). Do dziś ostało się zaledwie 15 z nich. Hadrian kazał postawić olbrzymi posąg Zeusa wewnątrz świątyni. Ponieważ nie był typem skromnego cesarza to kazał również postawić obok równie wielki pomnik siebie samego.

DSC_0157.JPG

Świątynia Zeusa Olimpijskiego

Choć przejście spod świątyni Zeusa do parku przy Zappeion i Ogrodów Narodowych jest bardzo kuszące przy greckim słońcu, warto jeszcze na chwilę nadłożyć drogi by zobaczyć Stadion Panathinaiko, czyli wykonany z dobrego marmuru. Oryginalnie wzniesiony w IV w. p.n.e. na wielkie igrzyska Panateńskie. Legenda głosi, że na inaugurację cesarza Hadriana w roku 120 n.e. poświęcono na tym stadionie 1000 dzikich zwierząt. Do współczesnej formy został przebudowany przez Herodesa Atticusa. Przez setki lat pozostawał nieużywany, aż w 1870 roku podczas prac wykopaliskowych został odkryty na nowo. Zrekonstruowany na Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1896 r. może pomieścić 70 000 widzów. Współcześnie stadion jest wykorzystywany m.in. jako meta maratonu ateńskiego, a także posłużył jako meta maratonu podczas Igrzysk Olimpijskich w 2004 r.

Wracamy na teren parku i zmierzamy w stronę Zappeion. Pałac został wybudowany w latach 1874-1888 i służył m.in. jako hala do walk szermierczych w trakcie Igrzysk Olimpijskich w 1896 roku. Obecnie znajduje się tam centrum kongresowe. Za pałacem, aż do budynku parlamentu rozciągają się ogrody narodowe, dawniej Ogrody Królewskie. Przyjemny azyl od zgiełku miasta, idealny by złapać odrobinę cienia.

DSC_0172.JPG

Zappeion

Do budynku parlamentu, w jego frontowej części, od strony Placu Konstytucji, przylega grób nieznanego żołnierza. Strzegą go gwardziści ewzoni ubrani w tradycyjne stroje składające się miedzy innymi z fustanelle – krótkiej spódniczki zaprasowanej w 400 fałd, symbolizującej 400 lat okupacji, butów z pomponami oraz czerwonej czapki z frędzlami na wzór turecki. Stroje pasami nawiązują do lekkiej, górskiej piechoty z okresu wojny o niepodległość. Tradycyjna zmiana warty ma miejsce o każdej pełnej godzinie. Warto wybrać się tutaj w niedzielę o 11:00 gdy w zmianie warty uczestniczy cały oddział przy akompaniamencie orkiestry.

DSC_0190.JPG

Zmiana warty pod pomnikiem nieznanego żołnierza

Wychodzimy na główny plac Aten przed budynkiem parlamentu – Plateia Syntagmatos, Plac Konstytucji, nazwany na cześć konstytucji ustanowionej przez Króla Ottona I Wittelsbacha w 1843 roku. Miejsce dobrze znane ze wszystkich relacji w serwisach informacyjnych światowych telewizji. To tutaj przy okazji kryzysu finansowego w Grecji dochodziło do licznych protestów. Plac jest pokryty marmurem. To także istotny punkt transportu miejskiego, krzyżują się tutaj liczne trasy autobusowe, a pod ziemią przebiega linia metra. Przy placu zlokalizowane są także liczne hotele i biurowce.

Od placu w kierunku zachodnim odchodzi ul. Ermou, bardzo przyjemny deptak z licznymi sklepami, główna ulica handlowa Aten, którą wrócimy do Monastiraki, Po drodze, na środku Ermou mijamy jeszcze XI-wieczny kościół Kapnikarea.

Dzień 2 – Monastiraki, Agora Ateńska i Forum Rzymskie w Atenach

Tego dnia robimy spacer po pozostałych atrakcjach Aten, większość jest skomasowana na relatywnie małej przestrzeni stwarzając okazję na bardzo przyjemny spacer. Zaczynamy raz jeszcze od placu Monastiraki, tym razem poświęcając nań trochę więcej czasu. Jest to największy w Atenach pchli targ, można tutaj kupić liczne pamiątki i tradycyjne greckie wyroby. Zlokalizowane są tutaj także liczne restauracje i kawiarnie, jest to także miejsce gdzie aktywnie toczy się życie nocne Aten. Gdy inne dzielnice kładą się do snu, Monastiraki wciąż tętni życiem.

DSC_0019.JPG

Kościół Pantanassa, Monastiraki

Na środku placu znajduje się X-wieczny kościół Pantanassa. Jest to Katolikon, czyli główna świątynia nieistniejącego już w tym miejscu monastyru. Przechodząc przez plac w kierunku Akropolu wyjdziemy na Forum Rzymskie, tudzież Agorę Rzymską. Plac został ufundowany przez Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta w latach 19-11 p.n.e. Decyzja o wzniesieniu nowej Agory raptem 150 metrów od Agory Ateńskiej była podyktowana faktem, że ta istniejąca była gęsto zabudowana pomnikami, a miasto potrzebowało centralnego placu do zgromadzeń. Na plac prowadzą dwie monumentalne bramy. Brama zachodnia, poświęcona bogini Atenie została ufundowana przez cesarza Oktawiana Augusta. Brama wschodnia zawiera inskrypcję będącą rozporządzeniem podatkowym cesarza Hadriana, dotyczące handlu oliwą.

DSC_0213.JPG

Brama zachodnia Forum Rzymskie w Atenach

Do czasów współczesnych zachowała się niewielka część dawnego forum. Część została zabudowana przez meczet Fethiye Tzami – Meczet Zdobywców oraz współczesne budynki mieszkalne. W dostępnej części forum warto zatrzymać się na chwilę przy Wieży Wiatrów oraz przy Bibliotece Hadriana. Nazwa wieży wzięła się od reliefów na każdej z ośmiu ścian przedstawiających osiem wiatrów: Boreasz (wiatr północny), Kajkias (północno-wschodni), Apeliotes (wschodni), Euros (południowo-wschodni), Notos (południowy), Lips (południowo-zachodni), Zefir (zachodni) i Skiron (północno-zachodni). Pod każdym reliefem umieszczono zegar słoneczny. Na stożkowym dachu dawniej znajdował się kapitel z ruchomą figurką Trytona, który wskazywał kierunek wiatru. Wewnątrz wieży znajdował się zegar wodny, jednak nie przetrwał do czasów współczesnych.

DSC_0220.JPG

Wieża Wiatrów

Pozostałości Biblioteki Hadriana, która dawniej też była częścią agory, znajdują się obecnie poza terenem uznawanym za agorę rzymską. Do pokonania jest ok. 200 metrów w stronę placu Monastiraki. Wzniesiona w II w. n.e. biblioteka była największa budowlą wzniesioną przez cesarza Hadriana. Zamknięte podwórze biblioteki otoczone było 100 kolumn z basenem po środku. Oprócz pomieszczeń z książkami biblioteka mieściła także sale wykładowe oraz teatr.

DSC_0210.JPG

Biblioteka Hadriana

Przechodzimy do Agory Ateńskiej, centrum życia kulturalnego, politycznego, handlowego i socjalnego antycznych Aten. Tutaj organizowano zgromadzenia mieszkańców i debaty polityczne, w tym miejscu odbywały się wybory urzędników i sądy skorupkowe. Pierwsze ślady zabudowań w tym miejscu sięgają VI w. p.n.e., niestety tamtejsza Agora została niemal zrównana z ziemią przez Persów w 480 r. p.n.e. To, co możemy dziś podziwiać to głownie zabudowa z okresu Peryklesa, kiedy to Ateny rozkwitły.

Wchodząc na teren Agory podążamy wzdłuż głównej alei. Po lewej stronie wkrótce ukazuje się zrekonstruowana stoa Attalosa, mieszcząca Muzeum Agory. Wzniesiona przez Attalosa II Filadelfos, króla Pergamonu, posiada dwa piętra i otoczona jest 45 kolumnami w stylu doryckim na dolnym poziomie oraz w stylu jońskim na górnym poziomie. Stoa służyła, jako ówczesne centrum handlowe. Współcześnie wewnątrz zlokalizowane jest Muzeum Agory, w którym możemy bliżej przyjrzeć się licznym wykopaliskom oraz zobaczyć rekonstrukcję dawnej Agory. Co ciekawe w 2004 roku to tutaj odbyła się ceremonia rozszerzenia Unii Europejskiej.

Podążając dalej główna aleją dotrzemy do kościoła Świętych Apostołów (Solaki). Wzniesiony w X w. n.e. by upamiętnić św. Pawła, który tutaj nauczał. Wewnątrz zachowały się bizantyjskie freski.

DSC_0259.JPG

Kościół Świętych Apostołów

Przecinając Agorę dojdziemy pod okrągły Tolos gdzie spotykali się rządzący oraz pod pobliski Nowy Buleuterion, gdzie spotykali się senatorowie. Z tego miejsca wchodząc na lekkie wzniesienie trafimy pod Hefajstejon – świątynię poświęcona Hefajstosowi i Atenie. Jest to najlepiej zachowana świątynia w stylu doryckim w Grecji. Świątynia została wzniesiona w 449 r. p.n.e. i była jedna z pierwszych budowli wzniesionych za Peryklesa. Świątynia jest otoczona 34 kolumnami. Na wschodniej stronie znajduje się rozległy fryz ukazujący 12 prac Herkulesa, na zachodniej stronie zaś fryz joński ukazujący walki Lapitów. W 1300 r. świątynię zaadaptowano na kościół pod wezwaniem św. Jerzego (Agios Georgios), a ostatnia msza odbyła się tam w 1834 r. na cześć króla Ottona.

DSC_0280.JPG

Hefajstejon

Przed opuszczeniem Agory zatrzymujemy się jeszcze na chwilę by zobaczyć Stoę Zeusa, to m.in. tutaj Sokrates prowadził swoje wywody filozoficzne.

Opuszczając Agorę wchodzimy na szeroką promenadę. Jeszcze nie tak dawno (przed Igrzyskami Olimpijskimi w 2004 roku) była tutaj ruchliwa i mocno zakorkowana ulica. Ateńczycy postanowili przerobić ulice okalające historyczne centrum na promenadę wyłącznie dla ruchu pieszego. Powstał deptak o długości 3 km łączący jedne z najważniejszych antycznych zabytków. Promenada zaczyna się przy Dionysiou Areopagitou, naprzeciwko świątyni Zeusa Olimpijskiego i biegnie wzdłuż południowych zboczy Akropolu aż do Agory. Promenada daje piękny widok na Akropol. Nie podążamy całą długością promenady, odbijamy w stronę forum Rzymskiego w okolicy Monastiraki, kończąc Ateńską część naszego wyjazdu.

Kontynuujemy nasz wyjazd i przemieszczamy się na Peloponez, o którym oddzielny wpis.